Op het web
Wat meer info op het wereldwijdeweb over de verschillende wijnen die we proefden:

• Dry – 3 jaar – d’Oliveira – Madas – €12,95
• Sercial – 5 jaar – Barbeito – Madas – €15,75
• Verdelho – 5 jaar – Barleito – Madas – €15,75
• Boal – 5 jaar – Blandy’s- Madas – €19,00
• Malmsey – 5 jaar – Blandy’s- Madas – €19,00
• Boal – 1997 – d’Oliveira- Madas – €92,40

Geproefd
De wijnen in proefvolgorde
Als je op de wijnen klikt kom je terecht op de wijntabel waarin je wat meer informatie vindt… jullie reacties op de wijnen zijn echter ONONTBEERLIJK!

• Dry – 3 jaar – d’Oliveira
• Sercial – 5 jaar – Barbeito
• Verdelho – 5 jaar – Barleito
• Malmsey – 5 jaar – Blandy’s
• Boal – 5 jaar – Blandy’s
• Boal – 1997 – d’Oliveira

Theorie

Madeira is om het cru te stellen “mishandelde” wijn.
Blootgesteld aan warmte en oxidatie, het zou elke niet-madeira-wijnboer tot wanhoop drijven…

Lang, lang geleden
stopten de zeevaarders op reis naar Oost-Indische avonturen, in Madeira, ze laden er vaten wijn op als ballast (en ook een beetje als geneesmiddel voor zieke matrozen). De wijnen werden trouwens versterkt met een geut pure alcohol.
Op een dag kwam er een schip terug met gevulde vaten en wat bleek? Ondanks woeste baren en een trip over en weer de hete evenaar waren de wijnen nog lekkerder geworden.

Sinds die tijd veranderde er wel wat, schepen zijn niet meer nodig om van wijn madeira te maken.

• Estufagem: in een groot vat wordt de wijn opgewarmd door een warmwaterpijpsysteem, minimum 3 maanden aan zo’n 50°C daarna volgt nog een keer 3 maanden afkoeling voor de uiteindelijke botteling.
• Tussenoplossing: de wijn wordt gelogeerd in grote vaten in een ruimte die opgewarmd wordt, de kans dat door te snelle opwarming de suiker karameliseert en een bittere nasmaak geeft wordt zo vermeden.
• Canteiro: in kleine ‘pippas’ (480 liter) verblijft de wijn op zolder. Warm in de zomer, koel in de winter en liefst nog dicht bij zee voor de zilte vochtigheid. Wijn die 10 jaar of langer wordt gelagerd mag zich aan deze luxe verwachten.

Tinta negre mole is het werkpaard op Madeira, alle goedkopere en jonge versies worden van deze (blauwe) druif gemaakt. De 4 nobele (witte) variëteiten: sercial, verdelho, boal en malvasia vind je vanaf de 5-jarigen EN als hun naam op de fles staat (minimum 85%).

De druiven worden meestal aangekocht. Ze worden geperst en tijdens of na de gisting voegt men alcohol (wettelijk verplicht van druiven) toe. Het versterken gebeurt door het overtappen van de wijn naar een vat met daarin de juiste verhouding aan wijnalcohol.  Hoe zoeter men de wijn wil, hoe sneller er versterkt wordt, van een halve dag (malvasia) tot een hele week later (sercial).

De druivenrassen bepalen ook de smaak; droog of sercial, medium droog of verdelho, medium zoet of boal, zoet of malvasia.

Op Madeira hebben ze de tijd, rijpingstijd…

Finest Madeira is de jongste madeira wijn op fles. Deze wordt dan ook via de estufa methode gemaakt, al dan niet met een korte extra houtrijping. Gemiddelde rijpingstijd: 3 jaar, meest gebruikte druivensoort tinta negra mole. De andere druivenrassen zijn gereserveerd voor de wijnen vanaf 5 jaar. Deze “peuter” is de meest fruitige van karakter.

Reserve Madeira mag 5 jaar rijpen, al is reserve madera veelal een blend van verschillende jaargangen en vaten. Afhankelijk van de producent genieten ze de luxe van het canteiro systeem of ondergaan ze het estufagem.  Het zijn madeira’s met zowel fruitige als oxidatieve accenten, met aroma’s van twee werelden dus. Rijpe witte of zwarte pruimen en bijna gedroogde druiven komen, meestal in combinatie met citrusaccenten, vrij frequent voor. De smaak begint de eerste relatie met de houtrijping te tonen; ze zijn al redelijk harmonieus en de afdronk wordt langer.

Special Reserve Madeira telt er nog een extra 5 jaar bij. Normaal gezien worden deze maderawijnen enkel volgens het canteiro systeem verouderd, met een verdere vatrijping van gemiddeld tien jaar. Als tiener onder de madeira begint elk druivenras zijn eigen karakter te vertonen. De kleur begintvarieert van oud geel koper, over amber tot kastanjebruin en mahonie. Het aroma start al vrij vluchtig, een bewijs van lange rijping en sterke concentratie van fruit, kruidigheid. Voor het eerst kan er van gekonfijt gesproken worden om de vruchten te omschrijven. Gedroogde kruiden en noten, steeds afgewisseld met citrusschil en naargelang de druif reeds een eerste hint van cacao en chocolade, in verschillende vormen. De afdronk is lang en complex.

Extra Reserve Madeira zeldzamer zijn de madera’s zonder jaargang, die langer dan tien jaar ouderen. Van 15 tot zelfs 40 jaar rijping kan dit etiket verbergen… Deze oude reserve madeira’s zijn verrukkelijke wijnen met een romige en vaak sensuele harmonie en elegantie, telkens ondersteund door een pittige zuurtegraad.

Colheita bestaat nog niet lang. Het is madeira van een bepaald jaar (colheita is portugees voor jaargang). Enontstond een beetje op aanvraag van de keldermeesters. De wijnen voorbestemd tot vintage maar met niet genoeg bagage om 20 jaar te rijpen kunnen zo wat vroeger gebotteld worden. Minimum 5 jaar rijping is vereist, maar de meesten worden in een fles gestopt twaalf à achttien jaar rijping. Staat het druivenras op de fles dan mag ze geen andere druif bevatten.Dit soort wijnen hebben een uitgesproken originaliteit, eigen aan het oogstjaar, met een combinatie van fruitige en oxidatieve toetsen.

Vintage Madeira ook wel Frasqeuira genoemd is het paradepaardje van Madeira! Het jaar staat te pronken op de met de hand beschilderde “etiketten” en ze rijpen verplicht minimum 20 jaar op vat, maar vaak is dat veel langer, tot zelfs honderd jaar en meer! Indien noodzakelijk – bij risico van overconcentratie – worden zij, op een bepaald moment tijdens de rijping, overgetapt in mandflessen van 22 tot 100 liter inhoud om zo verder te bewaren

Door de strengere controles van het IVM (nstituto do Vinho da Madeira) moet nu het botteljaar steeds op de fles vermeld staan. Zo heeft de consument een duidelijke indicatie van de rijpingsduur. Vintage madera’s zijn tegelijk sensueel delicate en brede corpulente wijnen. De complexiteit aan geuren kent bij dit soort wijnen nauwelijks nog grenzen. Achter het voorop liggende volatiele karakter schuilt een regenboog aan niet te evenaren aroma’s, die constant evolueren in het glas. De start doet je denken aan boenwas, soms ether, dissolvant of zelfs lak of vernis. Laat hem dan even op adem komen in een karaf of een wijd glas. Een madera blijft altijd fruitig, ongeacht zijn ouderdom. Maar het fruit wordt soms zo intens, dat je het nauwelijks nog in zijn zuivere vorm herkent: gekonfijt, gedroogd, in confituurvorm, in essence, zelfs op alcohol. De kruidige accenten kennen geen grenzen, zwarte peper, kaneel, laurier en tijm zijn veel voorkomend, maar ook vanille en steranijs, komijn en koriander, muskaatnoot en kerrie komen voor. Al dan niet geroosterde noten zijn altijd in de buurt, van amandel over hazelnoot tot kastanje en walnoot. De houterige tonen zijn er van oude vaten en kasten, met de boenwas er bovenop. Oude meubelen en gerookte geuren als in een klooster zijn herkenbaar. Blonde tabak, maar ook donkere als van een Havana sigaar, horen erbij. En dan, op het einde, word je beloond met karamelbonbons, chocolade, ganache of cacao, frangipane of romige ‘riz condé’ . En als alles meevalt, ontdek je dan plots op de achtergrond een indruk van wilde rozen, pioen of lelies, gedroogd uiteraard…

Wie NOG meer wil weten over madeira, waarbij te drinken, hoe te bewaren … verwijs ik graag naar de site van Madas.

Eén ps nog: door het specifieke vinificatieproces – vooral de doorgedreven oxidatie – kan je van madeira nog maanden na opening genieten! De fles hoeft dus niet in één keer leeg en dat is misschien maar goed ook. De gemiddelde madeira bezit al snel zo’n 20% alcohol… drinken dus, met mate. Maar vooral, met maten!