Een trage revival van een oude traditie

De wijnbouw in Griekenland is zo oud als de straat of zelfs nog ouder. In feite wordt het land enkel verslagen door Georgië. Het waren zelfs de Grieken die in alle grote Europese wijnbouwlanden de kennis binnenbrachten van het kweken van druiven en het vinifiëren van de oogst. Maar daarna kwijnde de wijnbouw weg. Pas in de jaren 1930 knoopte men weer aan bij de oude traditie. Ten behoeve van de toeristen ging men meer en meer retsinawijn produceren, een verfrissende witte wijn met een duidelijke harssmaak, voortspruitend uit het toevoegen van hars van de aleppoboom. Waar dat in oude tijden een middel was om de wijn te bewaren, diende dat voortaan om de wijn herkenbaar Grieks te maken. De drank werd plots populair in de jaren 1960 en wordt ook vandaag door zowat iedereen met Griekenland geassocieerd.

Voor de rode wijn was het nog bijna een halve eeuw wachten op een revival. De eerste rode wijndruiven, nota bene cabernet sauvignon, werden in de jaren 1960 geplant en in de jaren 1970 kwamen de eerste wijnwetten tot stand. Zoals zowat overal in Europa zijn er vier trappen, in aflopende volgorde van kwaliteit:

• Onomasia Proelefsis Anoteras Piotitas (O.P.A.P.): AOC met “cru”-aanduiding.
• Onomasia Proelefsis Elechomeni (O.P.E.): AOC.
• Topikos Oinos: Vin de pays.
• Epitrapezios Oinos: Vin de table. Hieronder valt ook de retsina.

Wijnkundig gezien valt Griekenland uiteen in zeven delen:

• Aegeïsche eilanden met Limnos, Paros, Rhodes, Samos en Santorini
• Kreta met Archanes, Dafnes, Peza en Sitia
• Centraal Griekenland met Anchialos, Attica, Rapsani en Thessaly
• Epirus met Zitsa
• Ionische eilanden met Kefalonia
• Macedonië met Amyntaion
• Epanomi met Goumenissa en Naoussa
• Peloponnesos met Mantineia, Nemea, Patras, Rum en Desi Daru

Behalve de internationale variëteiten zoals cabernet sauvignon telt Griekenland verschillende inheemse rassen. Voor rode wijn zijn de belangrijkste:

• Agiorghitiko of “druif van Sint Joris”: voornamelijk op de Peloponnesos (inheems in Nemea). Zacht en fruitig, kan worden vergeleken met gamay maar oudert beter.
• Xinomavro of “zure zwarte”: vooral op Macedonië, een druif die wel eens wordt vergeleken met nebbiolo omwille van zijn stugge karakter.

De proeverij

De wijnen werden twee aan twee blind geproefd (zoals we gewoon zijn) en telkens vroegen we welke wijn de Italiaan was en welke de Griek. Telkens gaven we ook de oplossing, zodat we er hopelijk iets van zouden leren. Maar Grieks-Romeins worstelen blijft blijkbaar erg moeilijk, want telkens vergiste ongeveer de helft van de proevers zich. Wat er natuurlijk op wijst dat het in feite louter toeval is of men een wijn “herkende” of niet. Al zit er hier en daar wel een uitzonderlijke proever tussen die 3 op 3 scoorde.

De geproefde wijnen

0. De ijkwijn: Podere Marella – Saltatempo (Il Giu Gusto, €6,40)

Kriekensnoepjes. Vrij hard en alcoholisch in de mond. Niettemin wat beter dan we van een ijkwijn verwachten.

1. Dalamara 2006 (Pasqualino, €9,90)

Deze Griekse wijn stinkt aanvankelijk wat. Vrij lichte kleur, wrang in de mond, heeft tijd nodig om open te komen. Secundair: leer van een oude stoel.

2. Toscana – Podere del Paradiso – Paterno II 2006 (Unwined, €24,95)

Zeer fruitig, kirsch-indruk. Vrij hard met veel tannine, lekker en mooi in de mond maar nog helemaal niet versmolten. Vooral in de afdronk valt het nieuwe hout op, met daarnaast wat chocolade-indruk (mon-chéri). 100% sangiovese.

3. Nemea Driopi Reserva 2006 (Pasqualino, €19,95)

Asperge in blik. Lekker in de mond, maar aanvankelijk niet zo in de neus. Begint merkelijk te verbeteren na een tiental minuten in het glas. Drop in de afdronk. Na een tijdje ontwikkelt zich een kokosgeur, wat wijst op de driejarige vatrijping.

4. Basilicata – Latto del Cantino del Sotaio 2008 (€12,50)

Helder granaatrood. Snoepjesfruit, wat tomaat. Gerookt op het einde, zeer rijp.

5. Sicilië – Planeta La Segreta 2008 (Pasqualino, €8,50)

Gerookt, mineralig, calcair. Rood fruit, vrij complex. Hiervoor moeten we onze tijd nemen…

6. Cigalas Santorini – Mafrofragaro (Pasqualino, €27,80)

Reductief. Daarna vulkanisch met snoepjesfruit. Zeer animaal, complex, lange afdronk. Prachtwijn.

Wijnen

Scores en WTR

Representativiteit

Regelmatig duikt Sigrid de kelder in en dan schenkt ze me een wijn blind. Zo ook gisterenavond. Normaal gesproken pakt ze gewoon één van de flessen die ik voor m’n “training” heb klaarstaan, maar ze blijft tamelijk lang weg (ik had toen al iets kunnen vermoeden). Ik krijg een vrij heldere wijn met duidelijk houtrijping, wat me zowel aan de kleur als aan het aroma duidelijk wordt. Zonder veel aarzelen kies ik voor chianti. Midden-Italië dus. Fout, fout, fout.

Het bleek te gaan om een Metoxi, uit Griekenland. Jaartal: 1998 (!). Grappig, want pas tevoren hadden Bart, Kaat en ik nog een Griekse wijn voor een Italiaan versleten. Maar aan deze zit nog een extra herinnering. Het was namelijk een overschotje van onze eerste proefavond met Den Bloeyenden Wijngaerdt. We schrijven 2 oktober 2003 en ik zie het tafereel nog voor me. We zouden een proefavond doen over de Middellandse Zee en ik zou de Griekse wijn zoeken.

Tsantali - Metoxi 1998 (Mount Athos)

Heel toevallig kijk ik in een folder van supermarkt Spar en ik vind daar een tamelijk dure Griekse wijn die van een goed domein blijkt te komen. Ik bestel een kist en haal die een paar dagen later af in de winkel om de hoek. Aan de kassa vraagt de kassierster me: €11,60, is dat voor heel de kist of voor één fles? Ik kan me haar verbaasde blik nog voor de geest halen wanneer ik antwoord dat het laatste het geval is.

Maar in elk geval heeft hij toen erg goed gesmaakt. Als laatste van de avond waren de verwachtingen hooggespannen en voor zover ik weet, werden ze ook ingelost. En gisteren? Hij bleek prima geouderd te zijn. Tertiair, dat wel. Maar pakken rijp fruit, een mooie zuurgraad en prima in balans. Jammer dat het echt wel de laatste fles was, want ik zou ‘m wel eens willen openen voor enkele kenners en ze dan het land van herkomst laten raden.

Dit was onze proefnotitie van toen: “Bijna alle blindproevers lieten zich misleiden door deze modern gemaakte Griek. De neus wordt gedomineerd door peper, hout en vanille. In de mond een opvallend zachte wijn, lekker maar iets te mager in ”

vergelijking met wat de neus belooft. Secundair aroma’s van koffie en zoethout. Mooi werk!

Griekenland – Nemea – Agiorgitiko 2004

Fruitige neus met wat krieken. Rijp in de mond met wat kruidigheid, mooie zuren. Afdronk met wat drop. We dachten spontaan aan een Italiaan, maar het bleek dus een Griek te zijn. En wel van de druif die Griekenlands bekendste is. De fles was rechtstreekse import uit Athene door onze gastheer.

Elio Grasso – Langhe Nebbiolo 2007 “Gavarini”

Lichte kleur, veel fruit (aardbeien) en ook wat medicinaal. Heel lekker en fris. We raadden dat het Italië was, al liepen de meningen uiteen over de precieze streek. Kaat had deze wijn bij zich en wilde ons eens laten proeven, want zijzelf had een lichte verstopping ter hoogte van het reukorgaan.

Douro – Javali – Grand Esquoia 2004

Sterke en krachtige wijn, zeer fruitig met ook kruidige tonen. Heel mooi in balans, maar vooral stevig en tanninerijk. Deze wijn werd door Bart meegebracht en niet blind geproefd.

Lafitte-Teston Pacherenc-du-Vic-Bilh 1996

Goudgele kleur, duidelijk gerijpt. Rabarber, kweepeer en zelfs wat asperge loeren om de hoek. Prachtige zuren, mooi in balans gebracht met de zoetheid, mineralig in de mond. Complex maar op deze dertienjarige leeftijd érg speciaal geworden. Niet “wysiwyg” zegt Bart, bedoelend dat de smaak de geur niet volgt. Een flesje uit m’n eigen kelder, dat bovendien de verhuis van Leuven naar Lier had meegemaakt, een tiental jaar geleden.

Pic Saint Loup – Chateay Valcyre 2003

“Konijnenhok” was het eerste dat in me opkwam: animaal maar ook een hooigeur. Wellicht ooit goed geweest, maar na vijf jaar was het beste er wellicht af. Een kelderrestantje dat Jan ergens opgeduikeld had. Jammer, maar ondanks deze laatste fles was het een schitterende avond die ons nog gemotiveerder maakte om volgend jaar goed te presteren!

De wijnen

1. Loire 2003 Joel Delauney
Wat bruin op de rand. Fruitig met wat nootjes.
Zowat alle opties zijn hier genoemd: Spanje, Chili, Portugal, Rhône. Enkel Marc kwam uit bij de juiste conclusie: Loire.

2. Argentinië Etchart Cabernet Sauvignon 2005
Zeer intens, paarsrood. Gesloten.
Twee proevers vonden hier een Portugese wijn in, de overigen dachten aan Spanje, Italië of Rhône. Niemand raadde correct.

3. Midden-Italië Chianti Classico 2004
Iets minder intens, wat bruin op de rand. Fruitig, wat vuile neus met iets karamel.
Twee proevers dachten hier aan een cabernet sauvignon, één aan Spanje en één aan Rhône. Enkel Marc vond het juiste antwoord: Italië.

4. Spanje Somontano Vinas del Vero 2002
Zeer intens, rijp rood, fruitig met vanille.
Maar liefst drie proevers dachten hier (terecht) aan cabernet sauvignon, maar kwamen dus uit bij de Argentijnse wijn. Eén proever gokte op de Chileense wijn en één op de Portugees. Maar het was dus wel degelijk een Spanjaard.

5. Chili Merlot Cono Sur 2005
Zeer intens, paars rood, fruitig met erg rijpe geur.
Twee proevers kwamen hier bij de juiste conclusie, de overigen dachten aan Spanje (2) of Rhône.

6. Rhône Crozes Hermitage Delas
Minder intens, wat bruin op de rand. Zwart fruit met prikkelende neus.
Maar liefst vier proevers dachten aan Loire en ze hadden ongelijk want enkel Marc proefde hier juist.

7. Portugal Quinta do Vallado 2003
Zeer intense kleur met nog wat paars. Gesloten met zekere kruidigheid.
Drie van de vijf proevers dacht hier aan Italië, de vierde aan Chili, terwijl enkel Peter het juiste antwoord achterhaalde.

8. Nemea Agiorgitiko (KURK)
Gediskwalificeerd.

De landen en streken
A. Griekenland
B. Spanje
C. Midden-Italië
D. Chili Merlot
E. Argentinië Cabernet Sauvignon
F. Portugal – Douro
G. Loire
H. Rhône

Representatitiviteit
Er waren geen “gemakkelijke” wijnen (dwz waar de helft of meer van de proevers het juiste antwoord vond.
Er waren verscheidene niet-representatieve wijnen (waarin dus het juiste antwoord niet het meest gegeven antwoord was):

• De Argentijnse (0/5)
• De Chianti (1/5)
• De Rhône (1/5 met 4/5 stemmen voor de Loire)
• De Portugees (met 1/5 juist en 3/5 stemmen voor Chianti)
• De Spaanse (hoewel je kan zeggen dat hij wél representatief was voor een cabernet sauvignon, want 3 van de 5 proevers dachten aan de Argentijnse cab)

Volgende wijnen zijn min of meer representatief

• De Loire (1/5)
• De Chileen, met twee proevers die het juiste antwoord vonden maar ook twee die aan Spanje dachten.

Wine Tasters Rating
Marc won de wedstrijd, die overigens een historisch lage score van gemiddeld 1,2 op 7 liet optekenen. Marc scoorde 3, Peter 2, Kaat 1 en de anderen 0. Heel toevallig zijn dat ook de stijgingen in Wine Tasters Rating: Marc komt daardoor op 138 (vierde plaats in algemeen klassement), Peter op 202 (eerste plaats), Kaat op 144 (derde plaats). Bart en Jan blijven op 152 (tweede plaats) en 128 (negende plaats).